Collect

Club

Niet ingelogd
Uw winkelwagen is leeg

100 jaar de Stijl

Artikelnummer: 370361
In 2017 is het honderd jaar geleden dat in Leiden het tijdschrift De Stijl werd opgericht, onder redactie van Theo van Doesburg. In dit blad publiceerden uiteenlopende kunstenaars, vormgevers en architecten hun vernieuwende ideeën. Het blad gaf zijn naam aan de beweging die de kunst in Nederland radicaal wilde hervormen en dat ook deed. Bekende leden van De Stijl waren Theo van Doesburg, Cornelis van Eesteren, Vilmos Huszár, Bart van der Leck, Piet Mondriaan, J.J.P. Oud, Gerrit Rietveld, Georges Vantongerloo en Jan Wils. Deze kunstenaars streefden naar een ideale samenleving en zochten daarvoor een passende vormentaal in architectuur, kunst, interieur, meubels, mode en reclame. Kenmerkend voor kunstbeweging De Stijl is onder meer het gebruik van primaire kleuren, abstracte vormen en horizontale en verticale lijnen. Veel musea besteden in 2017 met tentoonstellingen en andere activiteiten aandacht aan het honderdjarig bestaan van De Stijl. Dit gebeurt onder de noemer Van Mondriaan tot Dutch Design.

€ 7,80

Dit product is op voorraad

Technische specificaties

NL  |  ENG  |  DE
Zegelformaat 36 x 25 mm en 25 x 36 mm
Papier normaal met fosforopdruk
Gomming synthetisch
Druktechniek offset
Oplage 135.000
Drukkerij Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
Drukkleuren postzegel

Over het ontwerp

NL  |  ENG  |  DE

Op de tien postzegels van het vel 100 jaar DE STIJL staat werk van vooraanstaande leden van De Stijl afgebeeld, afkomstig uit de collecties van het Gemeentemuseum in Den Haag en Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. De zwart-witfoto’s zijn van schilderijen (Piet Mondriaan), tekeningen (Theo van Doesburg), ontwerpen (Theo van Doesburg, Cornelis van Eesteren), architectuurtekeningen (Theo van Doesburg, Cornelis van Eesteren), de lattenleunstoel van Gerrit Rietveld en een maquette van café-restaurant De Unie in Rotterdam (J.J.P. Oud).

 

De positie van de foto op de postzegels wordt bepaald door een stelsel van strakke, zwarte lijnen. Iedere postzegel wordt door de lijnen in drie vlakken verdeeld, met steeds een andere vlakverdeling per postzegel. De foto staat in het grootste vlak. De twee kleinere vlakken bieden ruimte aan de sorteerhaak, de waardeaanduiding 1 en de typografie. Als bovenste laag liggen op het postzegelvel transparante vierkanten en rechthoeken, in de primaire kleuren rood, geel en blauw.

 

Op elke postzegel is de sorteerhaak gecombineerd met een korte zwarte lijn die als waardeaanduiding 1 dienst doet. Voor de typografie is één lettertype gebruikt: de Circular van Laurenz Brunner. Op de tabs naast de postzegels staat de naam van het desbetreffende lid van De Stijl, met een relevant citaat. De horizontale en verticale lijnen lopen op de meeste tabs en op de velrand door.

 

Over de ontwerper

NL  |  ENG  |  DE

Het postzegelvel 100 jaar DE STIJL werd ontworpen door René Put en Brigitte Gootink van ontwerpbureau PutGootink uit Amsterdam. Bij de start kregen zij tien foto’s van werk van kunstenaars van De Stijl uit de collecties van het Gemeentemuseum in Den Haag en Het Nieuwe Instituut in Rotterdam. René Put: “We zijn vervolgens zelf onderzoek gaan doen. Dat past bij onze opstelling als redactioneel ontwerpers. We hebben musea bezocht en zijn archieven ingedoken. We hebben van alles over De Stijl gelezen, beelden bekeken en oude uitgaves van het blad De Stijl doorgenomen. Dat is het mooie van ons vak – je kunt je helemaal in zo’n onderwerp verdiepen. Het was een prachtige opdracht. Theo van Doesburg, de oprichter van De Stijl, is voor ons als ontwerpers een grote inspiratiebron.”

Iconische waarde
Uit het onderzoek kwamen vijf extra beelden naar voren die de ontwerpers aan de groslijst toevoegden. Brigitte Gootink: “De uiteindelijke selectie is bepaald door de iconische waarde van de beelden en het kunsthistorisch belang. Een belangrijke overweging was ook dat we beelden wilden gebruiken die op het vel goed op elkaar zouden aansluiten.”

Eigen draai
Bij het ontwerp van postzegels over een bepaalde kunstbeweging ligt het voor de hand de vormentaal van die beweging als uitgangspunt te nemen. Brigitte Gootink: “Zeker als het gaat om zulke herkenbare stijlelementen als van De Stijl. Maar we hebben geprobeerd het ontwerp naar deze tijd te trekken en onze eigen draai eraan te geven. Niet dat we de pretentie hebben het beter te kunnen. We wilden juist een eerbetoon brengen aan de grote invloed van De Stijl. Want die is ook in onze tijd nog steeds te herkennen.”

Nieuwe Beelding
René Put: “Centraal in de ideeën van De Stijl stond hun omgang met de ruimte. Voor ons was dat het vertrekpunt voor het ontwerp. Die ideeën vatten zij zelf samen als het Nieuw Plasticisme of de Nieuwe Beelding. Op de omslag van het tijdschrift De Stijl ziet je dat terug in de afkorting NB. Ze kozen voor een nieuwe beeldende werkelijkheid die aansloot bij hun ideeën: het opheffen van de beperkingen van het platte vlak, de abstracte vormen, de zwarte lijnen, de ongemengde kleuren rood, geel en blauw. Daarmee wilden ze helderheid scheppen. Over de grenzen van kunstdisciplines heen en door de regels te tarten. Kunst was voor hen samenleving en samenleving was voor hen kunst. Het best komt dat uitdrukking in de lattenstoel van Mondriaan. Gebruiksvoorwerp en kunstuiting in één. 2D en 3D in één. Vlak en kleur in één.”

Zwart-wit
Op de postzegels zijn zwart-witfoto’s gebruikt, terwijl de originelen overwegend in kleur waren. Brigitte Gootink: “Daar zijn verschillende redenen voor. Niet alles was in kleur en de aanvankelijke ‘frisheid’ was bij enkele beelden door vergeling verdwenen. We besloten de tien beelden in zwart-wit naar elkaar toe trekken om er vervolgens een nieuwe kleurlaag aan toe te kunnen voegen. Een andere belangrijke overweging was dat de beelden in het tijdschrift De Stijl ook zwart-wit waren. Fullcolourdruk werd toen nog niet toegepast.”

Gelaagd ontwerp
Het ontwerp van het postzegelvel 100 jaar DE STIJL bestaat uit verschillende lagen. René Put: “We zijn begonnen met een grid van de zwarte lijnen die iedereen wel kent, bijvoorbeeld uit de schilderijen van Mondriaan. Die lijnen vormen een vrij spel op het postzegelvel als verwijzing naar het grote netwerk dat de beweging De Stijl was. De lijnen lopen heel anders dan de perforaties, we hebben zo het postzegelvel herverdeeld. Door die lijnen ontstonden op elke postzegel rechthoekige vlakken. Binnen die vlakken hebben we de foto’s en de typografie geplaatst, liggend en staand door elkaar heen. Steeds met een andere oriëntatie zodat er eigenlijk geen onder- en bovenkant te onderscheiden valt. Zo zijn extra dimensies aan het vel toegevoegd, als een ‘Nieuwe Beelding’ van het vel zelf.”

Vehikel voor ideeën
Op de tabs naast de postzegels staat geen beschrijving van wat de foto voorstelt, maar een citaat van de desbetreffende kunstenaar over zijn beweegredenen. Brigitte Gootink: “Ook dat is bewust gekozen. De leden van De Stijl publiceerden veel en er was onderling veel correspondentie over wat zij allemaal wilden bereiken. Tekst was dus heel belangrijk. Er was niet voor niets een tijdschrift dat De Stijl heette en wat als vehikel diende om hun ideeën te verspreiden. Vandaar ons voorstel om citaten te gebruiken en geen bijschriften. Beeld en denkwijze worden zo belangrijker dan de feitelijke informatie die overal terug te vinden is.”

De rust zelve
In de laatste fase van het ontwerp werden de transparante vlakken rood, geel en blauw toegevoegd. René Put: “Deze verwijzen naar het kenmerkende kleurgebruik van De Stijl, maar ze verbinden ook de postzegels opnieuw met elkaar. We hebben veel met de vlakken geschoven. Om de leesbaarheid te optimaliseren en om ze zodanig te groeperen dat elke postzegel twee kleuren kreeg. Er gebeurt van alles op dit vel, er is veel dynamiek. Maar als je de postzegels los bekijkt, zijn ze de rust zelve. Ze ogen heel simpel. Die kracht hebben we er proberen in te leggen.”

Over de ontwerpers
René Put en Brigitte Gootink volgden beiden een studie grafisch ontwerpen aan de AKI Academie voor Art & Design ArtEZ in Enschede. Sinds 2008 werken zij samen onder de naam PutGootink. Dit in Amsterdam gevestigde ontwerpbureau legt zich toe op het ontwerpen van bijzonder drukwerk en tentoonstellingen voor de culturele sector en non-profitorganisaties. Tot hun opdrachtgevers behoren de Amerikaanse uitgeverij Aperture (New York), Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, museum Het Dolhuys (Haarlem), de Pensioenfederatie (Den Haag), De Tijdstroom Uitgeverij (Utrecht) en het Tropenmuseum (Amsterdam). Ook ontwerpen zij boeken voor kunstenaars, met werk van onder anderen Paul Bogaers, Cleo Campert, Reinier Gerritsen, Ellert Haitjema, Henk Wildschut en Raimond Wouda. In 2014 richtten René Put en Brigitte Gootink Collect Editions op, een initiatief waarbij zij kunstenaars benaderen met de vraag nieuw werk te ontwikkelen dat in gelimiteerde oplages wordt uitgebracht. In het kader van dit partnership zijn kunstenaarsedities uitgebracht van Elke van Kerckvoorde, Ellen Mandemaker en Carolien Scholtes. Begin 2016 zal een kunstenaarseditie van Krijn de Koning uitkomen. René Put ontwierp eerder de postzegels Lees mee, 100 jaar Braille (2009) en samen met Pjotr de Jong de postzegel 100 jaar Koninklijke Nederlandse Hockeybond (1998).

 

Meer uit dit thema

Meer producten >

Meer producten

Soortgelijke producten >