Collect

Club

Niet ingelogd
Uw winkelwagen is leeg

Botanische tuinen in Nederland

Artikelnummer: 370462
Het postzegelvel Botanische tuinen in Nederland is uitgegeven ter gelegenheid van het Jaar van de Botanische Tuinen in 2017. Op de postzegels staan tien planten en bomen afgebeeld, afkomstig uit tien botanische tuinen.

€ 7,80

Dit product is op voorraad

Technische specificaties

NL  |  ENG  |  DE
Zegelformaat 25 x 36 mm
Papier normaal met fosfor opgedrukt
Gomming synthetisch
Druktechniek offset
Oplage 130.000
Drukkerij Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
Drukkleuren postzegel geel, magenta, cyaan en zwart

Over het ontwerp

NL  |  ENG  |  DE

Botanische tuinen hebben een rijke geschiedenis. Ze waren van oorsprong verbonden aan universiteiten. Aanvankelijk werd er onderzoek naar medicinale toepassingen verricht, later verbreedde dat zich naar onderzoek binnen de biologie. De meeste botanische tuinen zijn gespecialiseerd in bepaalde plantensoorten. Zo is een arboretum een botanische tuin met alleen bomen. Een pinetum laat hoofdzakelijk coniferen zien. In de loop van de tijd hebben de meeste botanische tuinen er andere taken bij gekregen, waaronder de collectie tonen aan belangstellende bezoekers en plantensoorten behouden die in de natuur dreigen uit te sterven. In Nederland zijn ruim dertig botanische tuinen te vinden, waarvan de meeste zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Botanische Tuinen (NVBT). De NVBT heeft 2017 uitgeroepen tot het Jaar van de Botanische Tuinen.

Op de postzegels van het nieuwe vel Botanische tuinen in Nederland staan afbeeldingen van bijzondere planten en bomen uit botanische tuinen in Nederland. Elke postzegel is door een horizontale lijn in tweeën gedeeld. Op het grotere vierkante vlak staat in het midden een vrijstaande foto van de bewuste plant of boom. Rechts in dit grotere vlak is in verticale richting de waardeaanduiding 1 en de naam van het postzegelvel opgenomen. Op het kleinere rechthoekige vlak staat de Latijnse naam van de plant of boom, met de aanduiding Nederland 2017 en de sorteerhaak. De horizontale lijn is in het midden onderbroken door een witte cirkel, met daarin een zaadje van de desbetreffende plant of boom. Op de tabs naast de postzegels is de Nederlandse naam van de plant of boom te lezen, met de naam van de botanische tuin waar hij te vinden is. Op de achtergrond van het postzegelvel staat een uitvergrote foto van een blad met fijn vertakte nerven. De nerven lopen door over de tabs en over de velrand links en rechts. Voor de typografie is gebruikgemaakt van de PMN Caecilia, een uitgebreide familie schreefletters uit 1991 van Peter Matthias Noordzij.

Over de ontwerper

NL  |  ENG  |  DE

Ter voorbereiding op het ontwerp van het postzegelvel Botanische tuinen in Nederland bracht ontwerper Robbert Zweegman onder meer een bezoek aan de Hortus Botanicus Amsterdam. Na een rondleiding liet hoofd Tuin & Collectie Reinout Havinga aan Robbert een zadenatlas zien, een overzicht van alle zaden die in Nederland worden gebruikt. “Een prachtig dik boek”, zegt Robbert. “Met duizenden fantastische kleurenfoto’s van zaden, in allerlei vormen en kleuren. In een eerder gesprek met Joke ’t Hart van de Nederlandse Vereniging van Botanische Tuinen, de NVBT, was ik door twee dingen geraakt. Namelijk hoe zij over planten sprak als individuen. En de nadruk die zij legde op de afkomst van de plant. Wat is de oorsprong, waar komt een plant vandaan, tot welke familie behoort hij? Toen ik dat boek zag, was ik vastbesloten om ook de zaden een plekje te geven. Zij zijn immers de feitelijke oorsprong van elke individuele plant of boom. Daarmee benadruk ik ook meteen een belangrijke functie van de NVBT: de uitwisseling van zaden tussen de verschillende botanische tuinen wereldwijd.”

Kroonjuwelen
Uit de lijst van ‘honderd kroonjuwelen’ van de NVBT selecteerde Robbert er twintig die hij een plekje op het postzegelvel gunde. “Er was ruimte voor tien, maar een ontwerper wil altijd wat te kiezen hebben. Bovendien was het niet zeker of elke plant of boom wel op zijn mooist gefotografeerd kon worden. We hadden daarvoor anderhalve maand de tijd, in de zomer van 2016. Een logistiek complexe klus, met al die botanische tuinen verspreid over Nederland. Ook daarbij is Joke ’t Hart heel behulpzaam geweest.”

Vrijstaand
Intussen vervolmaakte Robbert zijn basisontwerp met stockfoto’s, in afwachting van het echte fotomateriaal. Hiervoor werd Edwin Giesbers ingeschakeld, een specialist op het gebied van natuurfotografie. “Edwin heeft in zijn foto’s vooral gezocht naar het individuele karakter van de plant of boom, als symbool voor de botanische tuin. Daarom wilde ik de foto ook helemaal vrijstaand maken. Zonder afleiding van de omgeving, zonder context, zonder andere planten in de buurt. Eigenlijk zoals Linnaeus ze tekende, de Zweedse botanicus uit de achttiende eeuw. Zijn werk is bepalend geweest voor de indeling en naamgeving van het plantenrijk zoals wij die nu nog hanteren.”

Spotlight
Vanaf het begin wilde Robbert de foto’s in een vierkante vorm plaatsen, met links, rechts en boven voldoende ruimte. “Dat was nodig. Een plant of boom groeit weliswaar naar het licht toe, maar ook in de breedte. In de lijn die de onderkant van het vierkant markeert, heb ik een cirkel neergezet voor het bijbehorende zaadje. Net alsof je een schijnwerper erop zet. De ruimte onder de lijn is benut om te vertellen over welke plant of boom het nu eigenlijk gaat. Waarom in het Latijn? Ten eerste als verwijzing naar de naamgeving door Linnaeus. Ten tweede vanwege de balans, omdat Latijnse plantennamen vrijwel altijd uit twee delen bestaan. Het eerste is de geslachtsaanduiding, de familienaam. Het tweede de soortaanduiding. De Nederlandse naam heb ik op de tab naast de postzegel gezet. Uit de twintig plantenfoto’s van Edwin Giesbers heb ik er tien gekozen die ik wilde gebruiken. Die keuze is zuiver compositorisch geweest – op basis van kleur, diversiteit, vorm en de aanwezigheid van fotogenieke zaden. Ik heb er geen rekening mee gehouden of ze wel uit tien verschillende tuinen kwamen. Ook niet of de selectie in botanisch opzicht wel breed genoeg was. Achteraf bleek dat gelukkig wel zo te zijn.”

Nerfstructuur
Alle betrokkenen waren enthousiast over het ontwerp, maar er werd wel gevraagd om meer aandacht voor het aspect ‘tuin’. Robbert: “Ik heb gekeken of dat zou lukken door de foto’s over de randen van de postzegels heen te laten lopen, zodat de planten in contact met elkaar zouden komen. Maar dat werkte niet. De schaal klopte niet, de uitsneden niet, de leesbaarheid verdween. Toen ben ik me gaan verdiepen in de lay-out van een botanische tuin met hoofdpaden, zijpaden en voortdurende vertakkingen. Dat lijkt wel heel veel op de nerfstructuur van sommige bladeren. Zo’n blad ben ik gaan zoeken. Op internet vond ik een prachtige foto, gemaakt door een Vlaamse dierenarts. Na bewerking door de lithograaf ben ik de kleur gaan bepalen. Gewoon door met een kleurenwaaier mijn eigen achtertuin in te gaan en het zachtste groen te zoeken wat ik bij het ontwerp vond passen. Alleen de achtergrond van het zaadje heb ik wit gelaten. Zo kreeg het een prominentere plaats.”

Schalen en schuiven
Voordat het postzegelvel zijn definitieve vorm kreeg, heeft Robbert nog allerlei verfijningen doorgevoerd. “Bijvoorbeeld de planten op zo groot mogelijk formaat afbeelden, maar wel gekaderd. Ik wilde het beeld niet laten aflopen omdat dan juist het individuele karakter dreigt te verdwijnen. Het is een kwestie van steeds opnieuw componeren. Eindeloos schalen en schuiven. Want hoe fraai zo’n vel als geheel ook wordt, de postzegels moeten los ook aantrekkelijk zijn.”

Grote familie
Voor de typografie koos de ontwerper de Caecilia van Peter Noordzij, een vrij moderne, elegante en heldere schreefletter. Robbert: “De Caecilia was voor mij favoriet, omdat die uit een grote letterfamilie komt met veel uitvoeringen: romein, cursief, mager, vet, extra vet en kleinkapitaal. Daarmee kon ik ook in de typografie een hiërarchie aanbrengen, net zoals Linnaeus dat voor het plantenrijk deed. Want als het om plantkunde gaat, kun je nooit om Linnaeus heen. Ook niet op postzegels.”
 

 

Meer uit dit thema

Meer producten >

Meer producten

Soortgelijke producten >