Collect

Club

Niet ingelogd
Uw winkelwagen is leeg

Dag van de postzegel 2017

Artikelnummer: 371361

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2017 staat in het teken van een van de oudste postzegelseries van ons land: de befaamde koningin Wilhelmina met hangend haar. Deze postzegels werden tussen 1891 en 1896 uitgegeven in vijftien frankeerwaarden, van 3 cent tot 5 gulden. Ze zijn tot 1 januari 1900 in gebruik gebleven. Met de eeuwwisseling werd de uitgifte ingetrokken. Dat kon ook, want in 1898 was de inhuldigingspostzegel van koningin Wilhelmina verschenen. In 1899 volgde de permanente postzegel van koningin Wilhelmina met bontkraag.

€ 7,80

Dit product is op voorraad

Technische specificaties

NL  |  ENG  |  DE
Zegelformaat 30 x 40 mm
Papier normaal met fosforopdruk
Gomming synthetisch
Druktechniek offset
Oplage 70.000 vellen
Drukkerij Joh. Enschedé Security Print, Haarlem
Drukkleuren postzegel cyaan, magenta, geel en zwart

Over het ontwerp

NL  |  ENG  |  DE

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2017 staat in het teken van een van de oudste postzegelseries van ons land: de befaamde koningin Wilhelmina met hangend haar. Deze postzegels werden tussen 1891 en 1896 uitgegeven in vijftien frankeerwaarden, van 3 cent tot 5 gulden. Ze zijn tot 1 januari 1900 in gebruik gebleven. Met de eeuwwisseling werd de uitgifte ingetrokken. Dat kon ook, want in 1898 was de inhuldigingspostzegel van koningin Wilhelmina verschenen. In 1899 volgde de permanente postzegel van koningin Wilhelmina met bontkraag. 

Op de postzegels met hangend haar staat een portret van de tienjarige Wilhelmina. De gravure is gemaakt op basis van een foto en profil die hoffotograaf Richard Kameke in 1890 van haar had gemaakt. De omlijsting op de postzegels is identiek aan die van de permanente postzegels van koning Willem III uit 1872, een staalgravure van Eduard Schilling. De totstandkoming van het profielportret op de postzegels met hangend haar is uitvoerig gedocumenteerd. Aan de hand van de foto van Kameke schetste etser en graveur Willem Steerink eerst een tekening. Vervolgens maakte graveur Johannes Walter op basis van deze tekening verschillende houtgravures om het ontwerp te laten beoordelen. De uiteindelijke staalgravure werd vervaardigd door Heinrich Raeder, graveur en lettersnijder bij Joh. Enschedé & Zonen. Opvallend detail is dat koningin Wilhelmina op de postzegels met hangend haar naar rechts kijkt. Volgens de heraldieke traditie moet een nieuwe vorst of vorstin op een munt de andere kant opkijken dan zijn of haar voorganger. Deze gewoonte werd in 1891 ook voor de postzegels met hangend haar van toepassing verklaard. Het publiek kreeg de instructie om de postzegel linksboven op een envelop te plakken omdat de koningin niet van de brief mocht afkijken. Aan de verwarring kwam in 1898 een einde. Sindsdien kijken Nederlandse monarchen op postzegels altijd naar links.

Het postzegelvel Dag van de Postzegel 2017 telt tien gelijke postzegels met waardeaanduiding 1 voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. Op iedere postzegel zijn twee cirkels tegen elkaar aan geplaatst – de een boven de ander. In beide cirkels is het portret van koningin Wilhelmina opgenomen zoals dat ook staat op de postzegels met hangend haar, waarvan de eerste in 1891 verscheen. De ene cirkel heeft de groene kleur van de postzegel met hangend haar met de frankeerwaarde 20 cent. De andere cirkel heeft de blauwgrijze kleur van de houtgravure die gebruikt is om het ontwerp voor deze postzegels te beoordelen. De twee portretten werden op basis van dezelfde foto gemaakt, maar er zijn kleine verschillen. Op de postzegel kijkt koningin Wilhelmina naar rechts, op de houtgravure naar links. Om het groene portret heen loopt een smalle sierrand zoals die ook op de postzegels met hangend haar is aangebracht. Deze smalle rand ontbreekt bij het blauwgrijze portret. 

De typografie op de postzegels loopt met de cirkels mee. Naast het groene portret staat de bestemming Nederland en naast het blauwgrijze portret de naam van de uitgifte. Deze naam komt ook op de velranden voor – en wel zodanig dat beide velranden als bovenkant zijn te beschouwen. Hetzelfde effect wordt bereikt doordat de postzegels twee aan twee en drie aan drie gespiegeld op het postzegelvel staan. Voor de typografie is gebruikgemaakt van de Trenda Heavy (Latinotype, 2013), ontworpen door Daniel Hernández en Paula Nazal.

Over de ontwerper

NL  |  ENG  |  DE

Stond de Dag van de Postzegel 2016 nog in het teken van de jubileumzegels van 1913, dit jaar is PostNL nog verder teruggegaan in de geschiedenis. Namelijk naar de beroemde postzegels van koningin Wilhelmina met hangend haar. Na het overlijden van koning Willem III in 1890 volgde de tienjarige Wilhelmina haar vader op. Haar moeder Emma trad vanaf dat moment als koningin-regentes op, totdat Wilhelmina in 1898 de leeftijd van 18 jaar bereikte.

Net als in 2016 heeft ontwerper Ingmar Birza een uitsnede van de historische postzegel laten terugkeren op het nieuwe postzegelvel Dag van de Postzegel 2017. “Als je de beeltenis van de tienjarige koningin Wilhelmina losmaakt van de postzegel, zie je dat het een leuk en fris portret is”, zegt Birza. “Heel modern eigenlijk. De omlijsting is juist wat pompeus. Bovendien is die niet voor deze postzegel ontworpen, maar een-op-een overgenomen van de postzegel van koning Willem III uit 1872. Dat gaf ons helemaal de vrijheid om de twee elementen van elkaar los te halen.”

Wisseling kijkrichting

In eerste instantie speelde Birza met het idee om het portret met de uitstraling van een glossy cover op de postzegels te plaatsen. Maar een beter concept diende zich aan toen het Museum voor Communicatie in Den Haag een afdruk van een houtgravure stuurde. “Die houtgravure werd toentertijd gebruikt om het ontwerp te beoordelen. Doorgaans gebeurde dat in zwart-wit, maar de afdruk van deze houtgravure was in kleur. Een mooie kleur, koel blauwgrijs. Ook was deze afdruk gespiegeld, waardoor de koningin naar links keek. Op de postzegels zou ze juist naar rechts kijken. De wisseling van kijkrichting leverde in die jaren veel verwarring op, omdat het publiek de postzegel links op de envelop moest plakken. Een koningin kijkt immers niet van een envelop af. Door de links- en rechtskijkende portretten te combineren, wordt de aandacht op die discussie gevestigd. Overigens kun je zelfs met het blote oog de minieme verschillen tussen beide portretten zien. De details in de haren zijn bijvoorbeeld iets anders.”

Kleurverschillen

Als tegenkleur voor de blauwgrijze houtgravure is voor de tweede cirkel het groen van de oorspronkelijke postzegel met hangend haar van 20 cent genomen. Birza: “Dat matchte het beste. Het groene portret is omgeven door de binnenste ring uit de omlijsting van de oorspronkelijke postzegel. De houtgravure niet. Zo kun je zien wat wat is. De gekozen kleuren verwijzen ook naar een ander aspect van de uitgifte van de postzegels met hangend haar. In de eerste jaren maakte Enschedé gebruik van op het oog gemengde aardverven, met natuurlijke pigmenten. Daardoor ontstonden veel kleurverschillen. Die verdwenen vanaf 1894 door het gebruik van synthetische verven en strakkere mengvoorschriften.”

Boven of onder

De discussie over links en rechts keert bij het ontwerp van Birza Design ook terug in het verschil tussen boven en onder. Birza: “De portretten zijn tegen elkaar aangezet en zo gedraaid dat de koningin steeds naar zichzelf kijkt. Bovendien hebben we de helft van de postzegels op zijn kop in het vel opgenomen. Verder is de titel op beide velranden geplaatst, zodat er eigenlijk geen sprake is van boven of onder. Daarom loopt de tekst met de cirkels mee. Het liefst hadden we dat benadrukt door voor de frankeerwaarde een zodanige 1 te gebruiken dat die ook gespiegeld identiek blijft. Maar het bleek toch beter voor de herkenbaarheid van de 1 om er een vlaggetje op te zetten. Voor het font hebben we met de Trenda Heavy een lettertype met body gekozen. Scherp gesneden, anders dus dan het portret. Want wat er buiten het portret gebeurt, is het nu. En deze postzegels zijn in deze tijd en voor deze tijd gemaakt.” 

Over het ontwerpbureau

Ingmar en Carla Birza vormen samen het ontwerp- en communicatiebureau Birza Design in Deventer. Carla Birza studeerde textiele werkvormen aan de Kunstacademie Tilburg, Ingmar studeerde van 1991 tot 1995 grafische vormgeving aan de Kunstacademie Den Bosch. Na een korte periode bij bureaus in Breda en Amsterdam werkte Ingmar samen met zijn vader Be J. Birza in diens studio in Deventer. Sinds 2005 zet Ingmar samen met zijn vrouw Carla het bureau voort, waarbij ontwerpopdrachten worden uitgevoerd voor uiteenlopende klanten. Voor PostNL voert Birza Design al sinds 1998 diverse aan postzegels verwante opdrachten uit, waaronder prestigeboekjes, enveloppen, stempels en beursvelletjes. In 2003 ontwierp Birza Design de postzegels Het Nederlandse Wad, op basis van een concept dat de eerste prijs had gewonnen in een ontwerpwedstrijd voor het Nederlands publiek. Het bureau was verder verantwoordelijk voor het ontwerp van de postzegels voor 10 x Oranje op het WK Voetbal 2014, de Europazegels 2013 (Nederlandse postauto's), het nieuwe kader (frame) voor de Persoonlijke Postzegels in 2013 en de Dag van de Postzegel 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016. Ook ontwierp Birza Design de serie Mooi Nederland over vissersplaatsen (2016) en het postzegelvel Nederlandse kippenrassen. Met Uitgeverij DAVO maakte Birza Design vele Jaarboeken Nederlandse Postzegels en sterk uiteenlopende filatelistische uitgaven.

 

Meer uit dit thema

Meer producten >

Meer producten

Soortgelijke producten >